Obsesif-Kompulsif Bozukluk (OKB), kontrol edilemeyen tekrarlayan düşünceler (obsesyonlar) ve bu düşüncelerin yarattığı kaygıyı azaltmak için yapılan tekrarlayan davranışlar (kompulsiyonlar) ile karakterize bir ruh sağlığı durumudur; günlük yaşamı ciddi şekilde etkileyen bu bozukluk genellikle ilaç tedavisi ve bilişsel davranışçı terapi (BDT) gibi yöntemlerle tedavi edilir. Obsesyonlar genellikle kirlenme, zarar verme, simetri ve düzen gibi korkulara yol açarken, kompulsiyonlar aşırı el yıkama, kontrol etme, sayma veya belirli kelimeleri tekrar etme şeklinde kendini gösterebilir.
Obsesyonlar (Takıntılar)
- İstenmeyen, rahatsız edici ve sürekli zihne gelen düşünceler, imgeler veya dürtüler.
- Genellikle kişi tarafından mantıksız kabul edilse de, yoğun kaygı ve sıkıntı yaratır.
- Örnekler:
- Kirlenme veya mikrop kapma korkusu.
- Kendi veya başkasına zarar verme düşüncesi.
- Bir şeylerin “tam doğru” veya simetrik olması gerektiği hissi.
- Belirli kelimeleri, duaları tekrar tekrar söyleme isteği.
Kompulsiyonlar (Zorlayıcı Eylemler)
- Obsesyonların neden olduğu kaygıyı gidermek için yapılan tekrarlayan ritüelistik davranışlar.
- Bu davranışlar yapılmadığında büyük bir sıkıntı yaşanır.
- Örnekler:
- Kapı kilitlerini, ışıkları defalarca kontrol etme.
- Aşırı ve uzun süreli el yıkama (yaralar oluşana kadar).
- Eşyaları belirli bir düzende ve sayıda yerleştirme (simetri takıntısı).
- Sayı sayma veya belirli kelimeleri tekrarlama.
- Anlamsızca eşya biriktirme.
Nedenleri
- Kesin nedeni bilinmemekle birlikte, genetik, çevresel faktörler ve beyin kimyasındaki dengesizliklerin rol oynadığı düşünülmektedir.
Tedavi
- Tedavi genellikle ilaç (antidepresanlar) ve psikoterapi (özellikle Bilişsel Davranışçı Terapi) kombinasyonudur.
- Tedavi, kişinin günlük yaşamını ve ilişkilerini iyileştirmeyi hedefler.
